ضربه مغزی

۱۳۹۹-۰۵-۱۶ 4
iStock_46148780_LARGE-1200x800.jpg

ضربه مغزی : هرگاه به سر ضربه وارد شود یا مهره‌های گردن به گونه‌ای جابجا شود که سر و مغز به سرعت رو به جلو و عقب تکان بخورد، ضربه مغزی رخ می‌دهد. به بیان دیگر ضربه مغزی صدمه دیدن ساختار نرم، یعنی مغز، در اثر تکان خوردن شدید یا وارد شدن ضربه است. مغز در مایع مغزی شناور است که از آن در برابر ضربه‌ و تکان محافظت می‌کند. تکان خوردن یا ضربه دیدن شدید سر باعث می‌شود که مغز محکم به جمجمه برخورد کند و در نتیجه در پی پاره شدن عصب‌های فیبری و رگ‌های خونی زیر جمجمه با تجمع خون مواجه شویم.

اگرچه این بیماری معمولاً کشنده نیست، اما با عوارضی همراه است که درمان آن ضروری است. ضربه مغزی می‌تواند اثرهای جسمی، عاطفی و شناختی در پی داشته باشد. برخی متخصصین ضربه مغزی را نوعی صدمه دیدن سر می‌دانند که با از کارافتادگی موقت مغز همراه است ومی‌تواند به بروز علائم شناختی، عاطفی و جسمی منجر شود.ضربه مغزی ممکن است منجر به بیهوشی بیمار شود ولی در اکثر موارد فرد آسیب دیده بیهوش نمی‌شود.

در طب فیزیکی و توانبخشی معمولاَ اصطلاح ضربه مغزی به کار برده می‌شود، حال آن که در پزشکی عمومی از اصطلاح صدمه مغزی استفاده می‌شود.

 

علل ضربه مغزی عبارتند از:

1-تصادف‌های رانندگی: هنگامی که سرعت وسیله نقلیه ناگهان کم شود یا به یکباره متوقف شود و ضربه شدید به سر وارد شود ، در نتیجه مغز به سختی به دیواره جمجمه می خورد و ضربه مغزی اتفاق می افتد.

2-صدمه‌های ورزشی: به ویژه در ورزش‌های تماسی و پربرخورد مانند: هنرهای رزمی، بوکس، راگبی، فوتبال امریکایی و هاکی و در ورزش‌های غیرتماسی مانند: اسکی و اسنوبرد نیز احتمال ضربه مغزی وجود دارد.

3-سقوط و زمین خوردن: هر گونه افتادنی که با تکان خوردن و ضربه دیدن سر همراه باشد. اکثر موارد ضربه مغزی خردسالان و سالمندان پی‌آمد زمین خوردن در خانه است.

4-سانحه‌های سوارکاری

5-حادثه‌های زمین بازی: به ویژه زمین‌های بازی فاقد کفپوش نرم مناسب

6-سانحه‌های دوچرخه سواری

7-خشونت وضرب و جرح

8-انفجار: ضربه مغزی ناشی از انفجار بمب، نارنجک، خمپاره و …

 

 

درجات ضربه مغزی

ضربه مغزی بنا به شدت ضربه وارد شده به سر و میزان عوارضی که ایجاد کرده به  ۳ درجه تقسیم‌بندی می‌شود:

درجه ۱: بیمار بیهوش نمی‌شود و فراموشی بیشتر از ۳۰ دقیقه طول نمی‌کشد.

درجه ۲: بیهوشی طولانی‌تر از ۵ دقیقه و فراموشی به مدت ۳۰ دقیقه تا ۲۴ ساعت.

درجه ۳: بیهوشی طولانی‌تر از ۵ دقیقه و فراموشی طولانی‌تر از ۲۴ ساعت.

 

علائم

نشانه های ضربه مغزی به سه دسته تقسیم می شود.

1-علائم و نشانه‌های آنی عبارتند از:

بیهوشی

سرگیجه

سر درد

اختلال در گفتار

گیجی

زنگ زدن گوش

حالت تهوع

استفراغ

فراموشی

خستگی مزمن

گشاد شدن مردمک چشم : که علامت وارد شدن صدمه‌ای جدی‌تر به سر است.

 

2- علائم و نشانه‌های ضربه مغزی که مرتبط با صدمه جدی‌تری است و مدت طولانی تری بروز می کند عبارتند از:

سر درد مزمن طولانی مدت

سرگیجه طولانی مدت

گشاد شدن مردمک چشم

متفاوت بودن اندازه دو مردمک

حالت تهوع و استفراغ طولانی مدت

از دست دادن حافظه و بهبود نیافتن آن

زنگ زدن گوش

از دست دادن حس بویایی

از دست دادن حس چشایی

 

3- علائم و نشانه‌های ضربه مغزی در کودکان:

تعیین نشانه‌ها و علائم ضربه مغزی در کودکان خردسال دشوارتر است زیرا بیمار نمی‌تواند به خوبی شرایط خود را توضیح دهد یا ضرورت بیان علامتی خاص را درک نمی‌کند. نشانه‌ها ی ضربه مغزی در کودکان عبارتند از:

سستی و بی‌حالی

زودرنجی : کودک به راحتی عصبی می‌شود.

تغییر الگوهای خواب کودک

تغییر اشتها

ناپایداری هنگام ایستادن و یا راه رفتن (تمام نشانه‌های مرتبط با مشکلات تعادل و سرگیجه)

 

تشخیص ضربه مغزی

اگر فردی پس از وارد شدن ضربه به سر یا تکان خوردن شدید سر، دچار سرگیجه، گیجی یا لرزش بشود، اطرافیان او باید احتمال وارد آمدن ضربه مغزی به سر فرد را در نظر گرفته و سریعاٌ او را به پزشک برسانند.

پزشک در مورد جزییات حادثه وارد شدن ضربه به سر یا چگونگی تصادف، از بیمار و در صورت لزوم از همراهان وی سؤال می‌کند. تعیین شدت ضربه مغزی به این دلیل که نشانه‌ها و علائم پس از مدتی آشکار می‌شود، دشوارتر است. پزشک معاینات عصب‌شناختی را به منظور بررسی ( تعادل، تمرکز، هماهنگی، شنوایی، حافظه، واکنش نشان دادن و بینایی) بیمارانجام می دهد. وهمچنین دستور انجام سی تی اسکن را تجویز می کند.

 

 

طب فیزیکی و توانبخشی و درمان عوارض ضربه مغزی

متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی توانایی ارزیابی و درمان مشکلات و عوارض ایجاد شده بر اثر ضربه مغزی را داشته و با بررسی دقیق علائم و مشکلات هر بیمار ، (زیرا علائم و عوارض هیچ دو ضربه مغزی شبیه یکدیگر نیست ) برنامه درمانی ایمن و منحصر به فردی را برای بیماران تهیه و تجویز می نمایند. متخصصین فیزیوتراپی با علم و تجربه ی بالایی که دارند ، در سه زمینه محیط ایده آلی را برای بهبود بیماران ضربه مغزی فراهم می کنند.

1-متوقف کردن سرگیجه و بهبود تعادل :

پس از ضربه مغزی بیمار درحفظ تمرکز و تعادل خود دچار مشکل شده و به سختی می‌تواند تعادل خود را روی یک پا حفظ کند. متخصص فیزیوتراپی وستیبولار (دهلیزی) با آموزش تمرین‌های ویژه برای کاهش یا توقف سرگیجه و بهبود تعادل و پایداری بیمار ، او را در رفع این مشکل یاری می دهد.

2-کاهش سردرد:

معمولاٌ این ضربه ، آسیب دیدن گردن را در پی دارد و به مرور منجر به سر درد گردنی می‌شود. متخصص طب فیزیکی برای تشخیص اینکه آیا بیمار از سر درد ناشی از تنگی عروق خونی و تحت فشار قرار گرفتن عصب‌های بالای ستون فقرات رنج می‌برد یا خیر، گردن و ساختارهای عضلانی اطراف آن را معاینه می‌کند و پس از بررسی دلایل گوناگون احتمالی سر درد ، از درمان‌ها یا تمرین‌های خاصی برای کاهش یا توقف سر درد بیمار بهره می‌گیرد. تمرین‌های کششی، تقویتی و حرکتی، تکنیک‌های درمان با دست مانند ماساژ تخصصی و به کارگیری فن‌آوری‌هایی مانند تحریک الکتریکی از جمله درمان‌های متداول هستند.

3-ازسرگیری ورزش یا فعالیت های روزانه :

پس از برطرف شدن علائم و عوارض آن و بازیابی قدرت و استقامت و بهبود کارکرد بیمار ، متخصص توانبخشی به بیمار کمک می‌کند تا به تدریج فعالیت‌های معمول روزانه خود را ازسربگیرد. فیزیوتراپ به بیمار آموزش می‌دهد که چگونه به موازات افزایش دادن میزان فعالیت، بیش از اندازه به ذهن و سیستم عصبی خود فشار نیاورد. زیرا بعد از ضربه مغزی فشار وارد آوردن بیش از حد به مغز هنگام فعالیت ، روند التیام یافتن بافت مغز را مختل ساخته و باعث بروز مجدد علائم می‌شود. بیمار با کمک متخصص فیزیوتراپی به ایمن‌ترین و سریع‌ترین روش ممکن بعد از التیام یافتن کامل مغز به زندگی طبیعی و میادین ورزشی بازمی‌گردد.

 

 

اقدامات اورژانسی که برای تسکین علائم ملایم ضربه مغزی باید انجام داد

1-قرار دادن کمپرس سرد بر روی آسیب دیدگی برای کاهش ورم :  از یک کیسه یخ پیچیده شده در حوله استفاده کنید. دقت کنید که هرگز نباید یخ را به دلیل دمای بسیار پایین آن مستقیم روی پوست قرار داد. هر دو تا چهار ساعت یک بار کمپرس را مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه روی موضع بگذارید.

2-مصرف پاراستامول برای کنترل درد : مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAID)  مانند ایبوپروفن یا آسپرین “مجاز نیست”، چرا که این داروها گاهی اوقات باعث خونریزی محل صدمه دیده می‌شود.

3-استراحت کردن و تا حد امکان خودداری از قرار گرفتن در موقعیت‌های استرس‌زا

4-پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی یا مصرف داروهای تفریحی

5-تنها نبودن بیمار و مراقبت از او به مدت ۴۸ ساعت پس از صدمه دیدن: همراه بیمار باید در صورت بروز علائم جدی‌تر با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس بگیرد.

6-بازگشت به محل کار، مدرسه یا دانشگاه ” تنها در صورت بهبودی کامل”

7-رانندگی کردن یا دوچرخه سواری کردن ” تنها پس از بهبودی کامل”

8-مشارکت نکردن در ورزش‌های تماسی پربرخورد، مانند فوتبال و راگبی، به مدت “حداقل سه هفته” و ازسرگیری این ورزش‌ها پس از تایید پزشک

 

 

چگونه از این پیشامد جلوگیری کنیم؟

1-بستن کمربند ایمنی خودرو ، همچنین کودکان را در صندلی‌ مخصوص بنشانید و کمربندشان را ببندید.

2-هنگام دوچرخه سواری، موتورسواری، اسکیت بازی، اسکی، اسب سواری یا مشارکت در ورزش‌های پربرخورد از کلاه ایمنی اندازه سر استفاده کنید. کلاه ایمنی باید محکم باشد و هنگام تکان دادن سر حرکت نکند؛ البته کلاه نباید بیش از اندازه تنگ باشد.

3-قرار دادن نرده در اطراف پلکان به منظور پیشگیری از سقوط از پله‌ها

4-قرار دادن دروازه‌های ایمنی در ابتدای پلکان به منظور محافظت از کودکان خردسال

5-قرار دادن میله‌های دستاویز در حمام و گذاشتن کفپوش غیرلغزنده روی کف نزدیک وان حمام

6-بهبود روشنایی و برداشتن اشیاء خطرآفرین و لغزنده

7-قرار دادن حفاظ ایمنی پشت پنجره‌ها به منظور جلوگیری از سقوط کودکان


4 comments

  • امید

    ۱۳۹۸-۱۲-۰۶ در ۶:۰۶ بعد از ظهر

    با سلام ، موقع ضربه مغزی ، آب و غذا دادن به فرد ، درسته یا غلط؟

    پاسخ

    • syasrebi

      ۱۳۹۸-۱۲-۲۸ در ۱۱:۱۵ قبل از ظهر

      به بیمار بی هوش باید با وسایل ویژه آب و غذا داد.

      پاسخ

  • ساناز

    ۱۳۹۸-۱۲-۱۳ در ۶:۳۷ بعد از ظهر

    سلام
    برادم تو باشگاه دچار ضربه مغزی شد ، جراحی شد و خداروشکر الان خوبه ، فقط ما نگران هستیم که این ضربه به مغز آسیبی نزده باشه و در آینده خطری نباشه ، لطفا راهنمایی کنید. ممنون

    پاسخ

    • syasrebi

      ۱۳۹۸-۱۲-۲۸ در ۱۱:۰۴ قبل از ظهر

      باید صبور باشید و پس از دوره نقاهت یکبار برادرتان را ببینم.

      پاسخ

پاسخ دادن

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری نشانه گذاری شده اند *


اطلاعات تماس

آدرس

استان البرز، فردیس، بلوار بهاران غربی ( کانال غربی )، تقاطع جاده دهکده، ساختمان برلیان، طبقه دوم.

تلفن

۰۲۶۳۶۵۲۲۵۵۰
۰۲۶۳۶۵۲۲۵۵۸
۰۲۶۳۶۵۲۲۵۵۹

ایمیل

neshatalborz@gmail.com

درباره ما

مرکز طب فیزیکی نشاط با تمرکز بر بیماری های مفاصل، استخوان و ستون مهره ها با پیشرفته ترین تجهیزات روز دنیا در خدمت بیماران محترم می باشد. مرکز توانبخشی نشاط با تمرکز بر توانبخشی بیماران دچار سکته مغزی، ضربه های مغزی، ام اس، سی پی و ضایعات نخاعی در بخش های فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتار درمانی و ارتوپدی فنی با پیشرفته ترین تجهیزات روز دنیا در خدمت بیماران محترم می باشد.

Whatsapp
ارسال از طریق واتس اپ